Έκαψαν τα πάντα και εξαφανίστηκαν: Το μυστήριο του αρχαίου λαού που εγκατέλειψε τις πόλεις του
Σε μια περιοχή της δυτικής Ισπανίας, αρχαιολόγοι μελετούν τα ίχνη ενός μυστηριώδους λαού που φαίνεται να έκανε κάτι αδιανόητο: έκαψε τα ίδια του τα κτίρια, τα γέμισε με χώμα και αντικείμενα και στη συνέχεια εγκατέλειψε ολόκληρους οικισμούς. Λίγο αργότερα, γύρω στο 400 π.Χ., ο πολιτισμός αυτός εξαφανίστηκε από το αρχαιολογικό αρχείο.
Η νέα ανακάλυψη ενός χάλκινου τελετουργικού άρματος στο Casas del Turuñuelo, στην επαρχία Badajoz, έφερε ξανά στο προσκήνιο το μυστήριο. Το εύρημα χρονολογείται περίπου 2.400 χρόνια πριν και δεν έχει γνωστό παράλληλο στην Ιβηρική Χερσόνησο.
Το παράξενο χάλκινο άρμα
Το άρμα είχε μήκος περίπου 60 εκατοστά και φαίνεται ότι δεν χρησιμοποιούνταν για μεταφορά. Η επίπεδη επιφάνειά του πιθανότατα προοριζόταν για την καύση θυμιάματος ή άλλων προσφορών προς τους θεούς.
Στα μεταλλικά διακοσμητικά του εμφανίζονται γρύπες, αλλά και μια ιδιαίτερη μορφή που συνδυάζει χαρακτηριστικά Γοργόνας και του θεού Αχελώου. Οι αρχαιολόγοι θεωρούν πιθανό ότι το αντικείμενο είχε ετρουσκική προέλευση και έφτασε στην Ισπανία μέσω των εμπορικών δικτύων της Μεσογείου.
Έσπασαν το αντικείμενο πριν το θάψουν
Το πιο παράξενο είναι ότι το άρμα δεν φαίνεται να καταστράφηκε τυχαία. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι κόπηκε σκόπιμα στα δύο και τοποθετήθηκε μέσα στα συντρίμμια ενός κτιρίου που είχε ήδη καεί και γεμίσει με χώμα.
Παρόμοια εικόνα έχει βρεθεί σε συνολικά 14 αρχαιολογικές θέσεις στην κοιλάδα του μέσου ποταμού Guadiana. Σε όλες υπάρχουν κτίρια που φαίνεται ότι πυρπολήθηκαν σκόπιμα και στη συνέχεια θάφτηκαν μαζί με σπασμένα αντικείμενα.
Δεν μοιάζει με καταστροφή από εχθρική επίθεση. Οι αρχαιολόγοι εξετάζουν το ενδεχόμενο μιας οργανωμένης τελετουργικής «αποχαιρετιστήριας» πράξης.
Ποιοι ήταν αυτοί οι άνθρωποι;
Οι κάτοικοι των οικισμών πιθανότατα ανήκαν σε τοπικές κοινωνίες που είχαν ισχυρές σχέσεις με τον πολιτισμό των Ταρτησσίων, ο οποίος άνθησε στη νοτιοδυτική Ιβηρική από περίπου τον 8ο αιώνα π.Χ.
Εισαγόμενα ελληνικά αγγεία και ετρουσκικά χάλκινα αντικείμενα δείχνουν ότι οι ελίτ της περιοχής συμμετείχαν σε εκτεταμένα εμπορικά δίκτυα και είχαν πρόσβαση σε πολύτιμα αγαθά από μακρινές περιοχές της Μεσογείου.
Γιατί έκαψαν και εγκατέλειψαν τα πάντα;
Αυτό παραμένει το μεγάλο μυστήριο. Η συντονισμένη καύση και η ταφή των κτιρίων μοιάζουν υπερβολικά οργανωμένες για να οφείλονται σε πόλεμο ή λεηλασία.
Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι επρόκειτο για τελετουργικό κλείσιμο ενός ιερού ή διοικητικού χώρου. Ίσως οι κάτοικοι ήθελαν να «σφραγίσουν» συμβολικά τα κτίρια πριν εγκαταλείψουν την περιοχή.
Το παράδοξο είναι ότι, λίγο αργότερα, ο συγκεκριμένος πολιτισμός εξαφανίζεται από το αρχαιολογικό αρχείο. Δεν γνωρίζουμε αν οι άνθρωποι μετακινήθηκαν, αφομοιώθηκαν από άλλους πληθυσμούς ή αν μια ευρύτερη κρίση άλλαξε οριστικά την περιοχή.
Ένα μυστήριο 2.400 ετών
Το νέο άρμα δεν λύνει την υπόθεση, αλλά προσθέτει ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ. Δείχνει ότι η κοινωνία αυτή είχε πλούτο, τελετουργικές πρακτικές και επαφές με άλλους μεγάλους πολιτισμούς της Μεσογείου.
Το γιατί, όμως, έκαψε τα ίδια της τα κτίρια και μετά εξαφανίστηκε παραμένει άγνωστο.
Πηγές: Live Science, Construyendo Tarteso Project, Mérida Institute of Archaeology.
